Migren

Migren nedir ve sıradan baş ağrısından nasıl ayrılır

Migren, birkaç saat ile üç gün arasında sürebilen bir atak hastalığıdır. Ağrı çoğu kişide başın bir yanında daha baskındır, zonklayıcıdır ve yürümek ya da merdiven çıkmak gibi günlük hareketlerle artar. Bulantı, kusma, ışığa, sese ya da kokuya tahammülsüzlük atakla birlikte gelebilir. Gerilim tipi ağrıda daha çok iki taraflı baskı hissi varken, migrende tek ya da iki taraflı zonklayıcı vasıfta baş ağrısı öne çıkar.

Bazı kişilerde baş ağrısından önce aura görülür. Işıklar, zikzak çizgiler, görüş alanında boşluk, bir kolda uyuşma ya da kelime bulmakta zorlanma birkaç dakikada yerleşip genellikle bir saatten kısa sürer. Aura her migrende olmaz. Olmaması da tanıyı dışlamaz.

Migren atakları hangi evrelerle seyreder

Atak sırasında baş ağrısı bir anda ortaya çıkmayabilir. Birçok kişide öncesinde esneme, boyun tutulması, sinirlilik, tatlı isteği ya da çok susama gibi bir hazırlık dönemi olur. Ardından ağrı yükselir. Ağrı dindikten sonra da bir gün süren yorgunluk, düşünce dağınıklığı ve ışığa karşı hâlâ süren hassasiyet kalabilir. Bu son evre “atak bitti” sanılırken işe dönmeyi zorlaştırır.

• Hazırlık dönemi: ruh hali, uyku ve iştah değişiklikleri
• Aura: görme, duyu veya konuşmada geçici değişim
• Ağrı dönemi: zonklama, bulantı, ışık ve ses rahatsızlığı
• Toparlanma: halsizlik, düşünce ağırlığı, dalgınlık

Atakları bir ajandaya tarih, süre, yer, eşlik eden belirti ve o günün uykusuyla birlikte yazmak, muayenede en değerli malzemedir. Hafıza, en şiddetli günü büyütür; düzenli not ise gerçek sıklığı gösterir.

Migren sık görülen tetikleyiciler nelerdir

Tetikleyici herkeste aynı liste değildir. Bir günde biriken küçük sapmalar üst üste gelince eşik aşılır. Bu yüzden tek bir yiyeceği suçlamadan önce uyku, öğün ve stres ritmine bakmak gerekir.

• Uyku bozukluğu ya da hafta sonu uzayan sabah uykusu
• Öğün atlama, susuzluk ve düzensiz kafein
• Adet döngüsü ve hormon değişimleri
• Parlak ışık, kuvvetli koku ve gürültülü ortam
• Boyun gerginliği ve uzun süre aynı duruş
• Bazı kişilerde kırmızı şarap, olgun peynir veya nitratlı yiyecekler

İlaç fazlası ağrıyı neden besler

Ağrı kesiciler, atak başında ve hekimin önerdiği sınırda kullanıldığında faydalıdır. Haftada çok gün, “ne olur ne olmaz” diyerek alınan ağrı kesici ise ilaç aşırı kullanım baş ağrısına yol açabilir. O noktada ağrı hem sıklaşır hem de migren ilacına yanıt zayıflar. Bu kısır döngü, nöroloji izleminde ayrıca ele alınır.

Migren tedavisi nörolojide nasıl planlanır

Tedavi iki koldan yürür. Birinci kol, başlamış atağı durdurmaya ya da kısaltmaya yöneliktir. İkinci kol, atakları seyrekleştirmek içindir. Hangi kolun öne alınacağı, ayda kaç gün ağrı yaşandığınıza, atak süresine, bulantının ilacı mideye ulaştırıp ulaştırmadığına ve tansiyon, gebelik, astım gibi eş durumlara göre değişir.

1. Atağın erken saatinde, size uygun ilaç grubu
2. Bulantı varsa sindirimi destekleyen ek düzenleme
3. Sık atakta koruyucu ilaç, enjeksiyon ya da uygulama seçeneklerinin konuşulması
4. Uyku, öğün ve ekran ritminin sadeleştirilmesi
5. Ağrı günlüğünün kontrollerde birlikte okunması

Yaşam düzeni ilacın yerine geçmez ama eşiği yükseltir

Düzenli uyku saati, öğün atlamamak, kademeli su tüketimi ve boyun omuz gerginliğini azaltan kısa molalar, ilaç planının zeminidir. Bu adımlar “doğal yolla geçsin” beklentisi için değil, atağın zeminini sakinleştirmek için kullanılır. Egzersiz de ani ve ağır değil, sizin tolere ettiğiniz tempoda planlanır.

Ne zaman aynı gün nöroloji veya acil değerlendirme gerekir

Migreni olan bir kişide de her yeni ağrı migren kabul edilmez. Aşağıdaki durumlar, başka bir nedenin dışlanmasını gerektirir.

• Hayatınızın en şiddetli ağrısı ve dakikalar içinde zirve yapması
• Ateş, ense sertliği, bilinç bulanıklığı
• Yeni başlayan kol veya bacakta güçsüzlük, konuşma bozukluğu, çift görme
• Beş günden uzun süren ve alışılmış atağa benzemeyen ağrı
• Kanser öyküsü, bağışıklık baskılanması veya yeni doğum sonrası farklı bir ağrı
• Elli yaşından sonra ilk kez başlayan belirgin baş ağrısı

Bu belirtiler kendi kendine izlenmez. Aynı gün sağlık kuruluşuna başvurulur.