Alzheimer hastalığı

Alzheimer hastalığı nedir

Alzheimer, demans nedenlerinin en sık görülenidir. Beyinde bellekten sorumlu ağlar zamanla zarar görür. İlk yakınma çoğu kişide yeni olayları kaydetmekte zorlanmadır. Eski anılar bir süre korunabilir. Bu yüzden “çocukluğunu anlatıyor, nasıl olur da hasta olsun” cümlesi tanıyı geciktirir. Hastalık yalnızca unutkanlık değildir. Plan kurma, kelime bulma, yer yön ve alışveriş hesabı da etkilenir.

Ailelerin ilk fark ettiği belirtiler

• Aynı sorunun kısa aralıklarla yinelenmesi
• Randevu ve faturaların karışması
• Tanıdık yolda duraksama
• Eşyaları olağandışı yerlere koyma
• Kelime bulmakta zorlanma ve cümlenin yarım kalması
• Hobi ve sosyal buluşmalardan çekilme
• Karar verirken eskisinden daha fazla destek isteme

Normal yaşlanma ile farkı nerededir

Yaşlanınca isim hatırlamak yavaşlayabilir. İpucu verilince isim gelir ve kişi gününü kendi yönetir. Alzheimer’da ipucu çoğu kez yetmez, günlük iş aksar ve kişi aksaklığı fark etmeyebilir. Ailenin anlattığı, kişinin anlattığından daha zengin olabilir. Muayenede her iki öykü de dinlenir.

Değerlendirmede neler dışlanır

Her unutkanlık Alzheimer değildir. B12 eksikliği, tiroit bozukluğu, depresyon, uyku apnesi, bazı ilaçlar ve sıvı-elektrolit dengesizlikleri belleği bulandırabilir. Bunların bir kısmı düzeltildiğinde zihin toparlanır. Bu yüzden ilk adım, acele etiket değil, tarama ve nörolojik bakıdır. Gerekirse bellek testleri ve görüntüleme eklenir.

1. Kullandığınız tüm ilaç ve uyku haplarını listeleyin
2. Belirtilerin ne zaman başladığını ay ve yıl olarak düşünün
3. Arabayı, mutfağı ve parayı kimin yönettigini not edin
4. Gece uyku, horlama ve gündüz uykusunu ekleyin

İzlem ve günlük yaşam güvenliği

Hastalığı ortadan kaldıran bir tedavi yoktur. Mevcut ilaç grupları, bazı kişilerde belirtilerin hızını ve günlük işlevi bir süre desteklemeyi amaçlar. Kimde, ne zaman ve hangi grupla başlanacağı böbrek, kalp, nabız ve eşlik eden hastalıklarla birlikte kararlaştırılır. İlaç kadar önemli olan, ev içi güvenliktir.

Evi ve günü sadeleştiren adımlar

• Ocak ve kapı için sade güvenlik alışkanlığı
• İlaçları bölmeli kutuda, tek kişinin kontrolünde tutmak
• Aynı saatte yürüyüş ve gündüz ışığı
• Kalabalık yönergeler yerine tek cümlelik istekler
• Gece kalkınca yolunu şaşırmaması için loş bir ışık

Bakım veren de bu sürecin parçasıdır. Tükenmişlik, hastanın güvenliğini etkiler. Kontrol randevuları yalnızca hastayı değil, evi taşıyan kişiyi de dinlemek içindir.

Hangi değişiklikte beklemeden başvurulur

Günler içinde hızla ilerleyen bilinç bulanıklığı, yeni nöbet, ani güç kaybı, yutma zorluğu ve evde kaybolma acil değerlendirilir. Yavaş ilerleyen unutkanlık da “yaşlılık” diye yıllarca ertelenmemelidir. Erken başvuru, geri döndürülebilir nedenlerin kaçırılmamasını sağlar.