Hareket bozuklukları

Hareket bozukluğu neyi kapsar

• Parkinson ve benzeri yavaşlık-sertlik tabloları
• Esansiyel ve diğer titremeler
• Distoni: istemsiz, sürekli kasılma ve anormal duruş
• Miyoklonus: yıldırım gibi kısa sıçramalar
• Kore: akıcı, dağınık istemsiz hareketler
• Tikler: bastırılmaya çalışılan ani hareket veya ses
• Ataksi: ölçüsüz, dengesiz hareket

Aynı kişide birden fazla hareket tipi görülebilir. İlaç yan etkisi de bu tabloları taklit eder. Bu yüzden kutu kutu ilaç listesi, nörolojik öykünün parçasıdır.

Titreme nasıl sınıflanır

İstirahatte mi, bir şeyi tutarken mi, hedefe yaklaşırken mi arttığı sorulur. Parkinson titremesi dinlenirken, esansiyel tremor iş yaparken öne çıkar. Hedefe yaklaşırken büyüyen titreme beyincik ve başka nedenleri akla getirir. Stres hepsini görünür kılar. Stres, tek açıklama diye kullanılmaz.

Distoni neden “sinir kasılması” diye geçiştirilmez

Boyunun bir yana dönmesi, göz kapaklarının istemsiz kapanması veya yazı yazarken parmakların kasılması distoni olabilir. Görev sırasında ortaya çıkan biçimi, kişi yazmaya başlayınca belirir, başka işte kaybolabilir. Erken dönemde “kaygı” denmesi, botulinum toksini veya başka uygun seçeneklerin gecikmesine yol açar. Uygulama, kas seçimi gerektiren bir hekim işidir.

İlaçların taklit ettiği tablolar

Bazı mide, psikiyatri ve baş dönmesi ilaçları titreme, huzursuzluk veya parkinsonizm yapabilir. Belirti ilaç başladıktan haftalar veya aylar sonra çıktıysa ilişki mutlaka söylenir. İlacı bir anda kesmek de tehlikeli olabilir. Karar, o ilacı başlayan hekimle birlikte verilir.

Muayene ve izlem nasıl işler

1. Hareketi video ile, sakin bir anda kaydedin
2. Ne zaman başladığını ve hangi işte arttığını yazın
3. Ailede benzer hareket var mı sorun
4. Son bir yılda başlanan tüm ilaçları getirin
5. Düşme, yutma ve gece bağırmayı ekleyin

Her tabloya aynı dopamin ilacı yazılmaz

Parkinson’da işe yarayan bir ilaç, başka bir titreme veya distonide uygun olmayabilir. Tanı netleşmeden “deneyelim” demek hem yan etki hem yanlış izlenim doğurur. İleri ve seçilmiş tablolarda cihaz veya cerrahi seçenekler ayrı konuşulur. Bu, ilk basamak değildir.

Hangi hareket aynı gün durdurulur

Ateş, bilinç değişikliği ve yeni başlayan yaygın kasılmalar, inme bulgusu ile gelen ani hareketsizlik ve ilaç aşımı şüphesi acildir. Çocukta yeni ve hızla artan tik veya distoni de bekletilmeden nörolojiye anlatılmalıdır.