Baş ağrıları

Baş ağrısı toplumun en sık yakınmasıdır ama her ağrı aynı kapıya çıkmaz. Bir kısmı migren, gerilim tipi veya küme tipi gibi başın kendi hastalığıdır. Bir kısmı ise ateş, damar, göz, ilaç fazlası veya beyin içi bir sürecin işaretidir. Ayırıcı cümle, ağrının yeni mi yoksa yıllardır aynı mı olduğudur.

Bu sayfa, evde panik üretmek için değil, hangi ağrının aynı gün durdurulacağını göstermek için yazıldı. Ayrıntılı migren, gerilim ve küme sayfaları da sitede duruyor. Uzm. Dr. Melek Karaçam, ağrıyı tek bir hapla kapatmadan önce tipine ayırır.

Baş ağrısı neden tek bir hastalık değildir

Birincil baş ağrılarında muayene ve incelemeler çoğu kez ağrıyı açıklayan başka bir doku hastalığı göstermez. Ağrının kendisi hastalıktır. İkincil baş ağrısında ise sinüzit, yüksek tansiyon atağı, ilaç, kafa travması, damar veya enfeksiyon gibi bir zemin vardır. İkincil demek her zaman ağır demek değildir. Yeni ve alışılmadık olmak, asıl uyarıdır.

En sık birincil tipler nasıl ayrılır

  • Migren: zonklama, bulantı, ışık ve hareketsizlik isteği
  • Gerilim tipi: iki taraflı baskı, günlük işi çoğu kez sürdürme
  • Küme tipi: tek gözde kısa, çok şiddetli, dolanarak geçirilen atak
  • İlaç aşırı kullanımı: ağrı kesici günleri arttıkça ağrının da artması

Ağrı günlüğü neden her tetkikten önce gelir

Ayda kaç gün, kaç saat, hangi ilaç ve hangi tetikleyici sorularının yanıtı görüntülemeden daha çok yol gösterir. Hafıza en kötü günü anlatır, sıklığı değil. Basit bir takvim tanıyı değiştirir.

Hangi baş ağrısı aynı gün acildir

  • Dakikalar içinde zirve yapan, hayatın en şiddetli ağrısı
  • Ateş, ense sertliği, döküntü veya bilinç bulanıklığı
  • Yeni çift görme, konuşma bozukluğu, kol veya bacakta güç kaybı
  • Kafa travması sonrası giderek artan ağrı ve kusma
  • Kanser, pıhtılaşma bozukluğu veya bağışıklık baskılanması zemininde yeni ağrı
  • Gebelik veya lohusalıkta alışılmadık, ısrarlı ağrı
  • Elli yaşından sonra ilk kez başlayan belirgin ağrı
  • Öksürük, ıkınma veya cinsel aktiviteyle patlayan ağrı

Bu listeden biri sizde varsa evde ağrı kesiciyle sabahı beklemeyin.

Nörolojide yaklaşım nasıl kurulur

Önce ağrının tipi konuşulur. Sonra kullandığınız ağrı kesici gün sayısı, uyku, tansiyon, göz ve diş yakınmaları sorulur. Her baş ağrısına tomografi gerekmez. Uyarıcı belirti, muayene değişikliği veya tedaviye beklenmedik yanıtsızlık incelemeyi genişletir. Tedavi de tipe göre değişir. Migren planı, küme planı ve gerilim planı birbirinin kopyası değildir.

  1. Ağrının ilk başladığı yaşı söyleyin
  2. Aylık ağrılı gün sayısını yaklaşık verin
  3. Kullandığınız tüm ağrı kesicileri kutu kutu getirin
  4. Ailede migren olup olmadığını ekleyin
  5. Yeni başlayan nörolojik bir değişikliği gizlemeyin

Sık ağrı kesici neden ağrıyı büyütür

Haftanın çoğu günü alınan ağrı kesici, beynin ağrı eşiğini düşürebilir. Kişi “içmezsem daha kötü” diye döngüye girer. Bu döngü, asıl migreni de gerilim ağrısını da kronikleştirir. Çıkış, bir anda her şeyi kesmek değil, nöroloji kontrolünde plan değiştirmektir.

Çocuk ve ileri yaşta baş ağrısı neden ayrı okunur

Çocukta kısa ağrılar, karın ağrısı ve solukluk migrene eşlik edebilir. İleri yaşta ilk kez gelen ağrı ise daha dikkatli taranır. Aynı ailede yaşayan iki kişinin ağrısı bu yüzden aynı reçeteyi paylaşmaz.

Baş ağrısında karıştırmayın

Baş ağrınız işinizi, uykunuzu veya ailenizi belirliyorsa “herkeste var” diye ertelemeyin. Doğru tip, doğru planı getirir. İzmir’de Uzm. Dr. Melek Karaçam baş ağrınızı sıklığı ve uyarıcı belirtileriyle birlikte okur.

Sık sorulan sorular

Hayır. Tipik birincil ağrı ve temiz muayenede herkese gerekmez. Uyarıcı belirti planı değiştirir.

Çok yüksek tansiyon ağrıtabilir. Sıradan migreni yalnızca tansiyona bağlamak eksik kalır.

Hayır. Gerçek sinüzitte başka yüz ve enfeksiyon belirtileri aranır. Tekrarlayan zonklama çoğu kez migrendir.

Değildir. Ayda çok günde kullanım, ilaç aşırı kullanım baş ağrısı doğurabilir.

Göz yorgunluğu alın baskısını artırabilir. Migren ve küme tipi ağrıyı tek başına açıklamaz.

Alışılmadık, ısrarlı, görme değişimi ve tansiyon yüksekliğiyle gelen ağrı aynı gün değerlendirilir.

Öyle varsaymak tanıyı geciktirir. Çocukta da migren gerçek bir tablodur ve ayrıca ele alınır.