Periferik sinir sistemi hastalıkları

Uyuşan el, yanan ayak, düşen ayak veya ani gelişen iki bacak güçsüzlüğü aynı cümleyle açıklanmaz. Periferik sinir sistemi, beyin ve omurilikten kaslara ve deriye giden yolların adıdır. Bir sinir bilekte sıkışabilir, birçok sinir birden şeker veya vitamin eksikliğiyle bozulabilir, bağışıklık günler içinde bacakları zayıflatabilir.

Yerini bulmak tedaviyi değiştirir. Bu sayfa, tek sinir, sinir kökü ve çoklu sinir tutulumunu ayırmanıza yardım eder. Uzm. Dr. Melek Karaçam, uyuşmanın haritasına bakarak incelemenin yönünü seçer.

Periferik sinir sistemi ne iş görür

Bu sinirler kası çalıştırır, dokunmayı ve ısıyı taşır, tansiyon, terleme ve sindirim gibi istemsiz işlevlere de katılır. Hasar olunca uyuşma, yanma, güçsüzlük veya tansiyon düşmesi ortaya çıkar. Beyin kaynaklı felçte çoğu kez yüz ve vücudun bir yarısı birlikte etkilenir. Periferik tutulumda desen daha çok bir sinirin bölgesine, çorap-eldiven biçimine veya bacaklardan yukarı çıkışa uyar.

Tutulum biçimleri

  • Tek sinir: bilekte karpal tünel, dirsekte ulnar sinir
  • Sinir kökü: bel veya boyundan bacağa ya da kola yayılan ağrı
  • Çok sayıda sinir: polinöropati, ayaklardan simetrik yükseliş
  • Sinir ağı: omuz kuşağında ani ve şiddetli ağrı sonrası güçsüzlük
  • Bağışıklık kökenli hızlı güç kaybı: günler içinde yürüyememe

Uyuşmanın haritası neden çekilir

Serçe parmak tutulmuşsa bilekten çok dirsek düzeyindeki sinir akla gelir. Başparmak, işaret ve orta parmak gece uyuşuyorsa karpal tünel öne çıkar. Ayak tabanından çorap gibi yükselen yanma, yaygın bir polinöropatiye uyar. Belden bacağın arkasına inen, öksürünce artan ağrı sinir kökünü düşündürür. Bu harita çizilmeden istenen MR, çoğu kez yanlış bölgeye bakmış olur.

Sık zeminler

Diyabet, B12 eksikliği, tiroit, alkol, böbrek hastalığı, bazı kanser ilaçları ve bağışıklık hastalıkları çevresel siniri etkiler. Dar alanda tekrarlayan hareket ve kilo kaybı tek sinir sıkışmasını kolaylaştırır. Neden bulunursa, yalnızca ağrıyı örten ilaç değil, zemini düzelten plan kurulur.

İnceleme ve yaklaşım

  1. Uyuşan bölgeyi elinizle gösterin
  2. Güç kaybı saatler içinde mi yıllar içinde mi belirtin
  3. Şeker, B12 ve tiroit sonuçlarını getirin
  4. Boyun, bel ve el için ayrı ayrı yakınma varsa karıştırmayın
  5. Kemoterapi veya tüberküloz ilacı kullandıysanız söyleyin

Sinir iletim incelemesi, yavaşlamanın yerini ve kasın etkilenip etkilenmediğini gösterir. Her uyuşmaya ameliyat, her bele de imediat fıtık ameliyatı düşünülmez. Baskının şiddeti, kas kaybı ve sürenin uzunluğu kararı belirler.

Hızlı güç kaybı neden farklıdır

Günler içinde iki bacakta yükselen güçsüzlük, refleks azalması ve bazen solunum zorluğu, acil nöroloji gerektiren bir bağışıklık tablosu olabilir. Bu, yıllardır yavaş yanan ayak uyuşmasıyla aynı randevu dilimine bırakılmaz.

Ne zaman beklemeyin

  • Nefes almayı zorlaştıran yükselen güçsüzlük
  • İdrar tutamama ile gelen eyer tarzı uyuşma ve bel ağrısı
  • Aniden gelişen düşük ayak
  • Ateşle birlikte hızla ilerleyen felç
  • Tek taraflı yüz ve kol güçsüzlüğü, konuşma bozulması

Son madde beyin dolaşımını düşündürür ve aynı dakika acildir. Periferik sinir sandığınız her güç kaybı aslında inme olabilir.

Periferik sinirde yol gösteren notlar

Eliniz veya ayağınız haber vermeden uyuşuyorsa bunu “biraz sinir” diye bırakmayın. Sinirin yeri bulunursa hem inceleme hem tedavi sadeleşir. İzmir’de Uzm. Dr. Melek Karaçam periferik sinir yakınmanızı haritasına göre değerlendirir.

Sık sorulan sorular

Hayır. İnme beyin veya omurilik dolaşımıyla, periferik hastalık sinirin dıştaki uzantısıyla ilgilidir. Ayırım acil durumlarda hayatidir.

Hafif ve tipik tabloda hemen gerekmeyebilir. Güç kaybı, karışık desen veya ameliyat düşüncesinde istenmesi yol gösterir.

Boyun veya bel kaynaklı bir kök varsa yararlı olabilir. Bilek düzeyindeki sıkışmayı bel MR’ı göstermez.

Baskı erken kalkarsa iyileşme şansı artar. Uzun süren ve kası eriten hasarda dönüş sınırlı kalır.

İyi kontrol riski azaltır. Yine de uyuşma varsa başka nedenler ve sinirin durumu ayrıca bakılır.

Ağrıyı bir süre örtebilir. Sıkışmayı veya eksikliği ortadan kaldırmaz.

Özellikle başparmak tarafında ise karpal tünel akla gelir. Serçe parmaktaysa başka bir sinir seviyesi düşünülür.